# 3D Baskıda Tolerans ve Geçme Payı Nasıl Bırakılır

> 3D baskıda tolerans ve geçme payı nasıl bırakılır? Delik, kapak ve geçmeli parçalar için yaklaşık pay aralıklarını ve kalibrasyon baskısı yöntemini öğren.

Yayın: 2026-11-14 · Son güncelleme: 2026-11-14 · Tasarım ipuçları
Kaynak: https://uretiver.com/blog/tolerans-ve-gecme-payi

İki parçanın birbirine geçmesi için aralarında küçük bir boşluk (geçme payı) bırakman gerekir. FDM baskıda başlangıç olarak çoğu parça için yaklaşık 0,2–0,4 mm arası pay denenir; kesin değer yazıcı ve malzemeye göre değişir. En güvenli yöntem, küçük bir deneme parçası bastırıp payı ona göre ayarlamaktır.

## Kısaca

- Baskı parçaları tasarlandığı ölçüden birkaç onda bir milimetre sapabilir; geçme payı bunu telafi eder.
- Yaklaşık 0,2–0,4 mm payı başlangıç noktası olarak düşün; yazıcıya göre değişir.
- Delikler genellikle biraz küçük çıkar, dışa çıkıntılar biraz büyük çıkabilir.
- Kritik parça için önce küçük bir deneme baskısı yaptır.

Tolerans, bir parçanın ölçüsünde kabul edilen sapmadır. Geçme payı ise iki parçanın birbirine takılabilmesi için bilerek bıraktığın boşluktur. FDM baskıda plastik eriyip yayıldığı için ölçüler birkaç onda bir milimetre oynayabilir.

## Neden ölçüler tam tutmaz?

- Eriyen plastik hafifçe yayılır, köşeler yuvarlanır.
- Soğurken malzeme çeker.
- Küçük delikler katmanlar yüzünden dar çıkar.
- Her yazıcının kalibrasyonu farklıdır.

Bu yüzden 10,00 mm'lik bir delik basılınca 9,8 olabilir. Bu bir hata değil, sürecin doğasıdır.

## Hangi payı bırakmalıyım?

Aşağıdaki değerler başlangıç noktası olarak düşünülmelidir. Kesin değerler değildir; yazıcı ve malzemeye göre değişir.

| Durum | Yaklaşık pay |
|---|---|
| Rahat geçen kapak ya da çekmece | 0,3–0,5 mm |
| Normal geçme (elle takılıp çıkan) | 0,2–0,4 mm |
| Sıkı geçme (zorlanarak takılır) | 0,1–0,2 mm |
| Vida ya da mil deliği | Tasarım çapından 0,2–0,4 mm büyük |

Bir parçayı sıkı geçirmek istiyorsan payı küçük tutmak yerine, deneme parçasıyla bulmak daha güvenli olur.

## Deneme baskısı nasıl yapılır?

1. Geçmeli kısmı küçük bir dilim olarak (birkaç santimlik) ayır.
2. Bu kısmı 0,2, 0,3 ve 0,4 mm pay ile üç ayrı kopya olarak tasarla.
3. Küçük parçalar çabuk ve ucuz basılır; hepsini aynı anda bastır.
4. Hangisinin rahat takılıp çıktığını belirle.
5. Seçtiğin payı asıl parçanın tasarımına uygula.

Bu yöntem, uzun baskıların boşa gitmesini engeller.

## Yön ve boyut etkisi

Parçanın yatay ve dikey ölçüleri aynı sapmayı göstermeyebilir. Büyük parçalarda çekme etkisi daha belirgin olabilir. Bu nedenle uzun ve geçmeli bir parçada her yönde pay bırakmak iyi olur.

> **İpucu**
> Bir kutu ve kapak tasarlıyorsan kapağın her kenarında eşit pay bırak. Yalnızca bir kenarda sıkışma varsa kapak eğri geçer.

## Ölçüyü nasıl doğrularım?

Teslim aldığın parçayı kumpasla ölç. Kritik ölçü tasarladığından ne kadar sapmış? Bu sapmayı bir sonraki siparişte telafi edebilirsin. Ölçü almayı anlatan kumpas yazımızı hazırlıyoruz.

## Sipariş notuna ne yazmalıyım?

Hassas bir geçme varsa sipariş notunda şunları belirt:

- Hangi ölçüler kritik?
- Parça nereye takılacak?
- Sıkı mı yoksa rahat mı geçmesini istiyorsun?

Atölyeler her zaman her talebi garanti edemez; ama bilgi sahibi olunca baskıyı daha dikkatli planlarlar.

## Tolerans beklentini ayarla

FDM baskı bir işleme tezgahı kadar hassas değildir. Dekoratif ve günlük kullanım parçalarında sorun olmaz; mühendislik toleransı isteyen parçalar için başka üretim yöntemleri de düşünülebilir. Ölçü ve tolerans beklentisi yazımızda bunu ayrıntılı ele alacağız.

## Farklı geçme türleri

**Serbest geçme.** Parça kolayca oynar; kapak ve çekmece gibi. Pay büyük tutulur.

**Kayar geçme.** Elle itilerek yerine oturur ve çıkarılır; mil ve delik gibi. Pay orta düzeydedir.

**Sıkı geçme.** Zorlayarak takılır, kendiliğinden çıkmaz. Pay çok küçüktür ve genellikle deneme baskısı gerektirir.

**Klips (geçmeli kilit).** Esnek bir kol kenarı yakalar. Burada pay kadar kolun kalınlığı ve malzeme esnekliği de önemlidir; PLA klipsleri çabuk kırılabilir, PETG daha uygundur.

## Ölçüm yöntemi

Pay ayarını denerken ölçüyü kumpasla almak gerekir. Kumpasın çenesini hafifçe kapatıp iç ve dış ölçüyü ayrı ayrı oku. Cetvel ile yapılan ölçüm 0,2 mm hassasiyeti yakalayamaz. Ölçülerini bir tabloya yazarsan bir sonraki tasarımda işine yarar.

| Ölçü | Tasarım | Basılan | Fark |
|---|---|---|---|
| Delik çapı | Kendi ölçülerini yaz | | |
| Dış çap | Kendi ölçülerini yaz | | |
| Duvar kalınlığı | Kendi ölçülerini yaz | | |

Farkları bir iki baskı boyunca topla; çoğu zaman tutarlı bir sapma görürsün ve tasarımına bu kadar telafi eklersin.

## Büyüyen parçada sapma

Parça büyüdükçe toplam sapma da artar. 5 cm'lik bir parçada birkaç onda bir milimetre sapma görmek normaldir; 20 cm'lik bir parçada bu fark daha belirgin olabilir. Kritik bir geçme için parçayı küçük tutmak ya da bölmek daha güvenlidir.

## Atölyeye ne söylemeli?

- Hangi iki parça birbirine geçecek?
- Hangi ölçüler kritik?
- Sıkı mı, rahat mı geçme isteniyor?
- Montaj için kullanılacak başka parça (vida, mil) var mı?

Atölye, yazıcı ve malzeme için beklenen sapma konusunda sana bilgi verebilir.

> **İpucu**
> Birden çok parçalı bir montajı sipariş edeceksen önce yalnızca geçme bölgesinin küçük bir kopyasını bastırmayı düşün. Doğru payı bulunca asıl parçayı bastır; ilk seferde doğru sonuç alma ihtimalin artar.

## Zımparalama ve rötuş

Sıkı geçen parçaları ince zımpara ile hafifçe düzeltmek mümkündür. PLA ve PETG için ince zımpara kâğıdı yeterlidir. Ancak zımparalama toz çıkarır; dışarıda ya da maske ile yap. Delikleri açmak için uygun çaplı bir matkap ucunu elle çevirmek de bir yoldur, ama dikkatli ol: plastik çatlayabilir.

## Sonuç ve beklenti

FDM baskı kusursuz hassasiyet vaat etmez. Doğru tasarım payı, deneme baskısı ve atölye ile net iletişim, çoğu geçmeyi sorunsuz hâle getirir. Fiyat ve teslim süresi için sitemizde teklifleri karşılaştırabilirsin.

## Tasarımda pay uygulama örneği

Diyelim ki 30 mm'lik bir mili 30 mm'lik delikte döndürmek istiyorsun. Delik çapını 30,3 mm yaparsan toplam 0,3 mm pay (çapta) bırakmış olursun. Delik biraz küçük basılırsa bile mil rahat girer. Kutu ve kapakta da her kenar için 0,2–0,3 mm pay verip denemek iyi bir başlangıçtır. Bunlar örnek değerlerdir; yazıcı ve malzemeyle değişir.

## Her malzeme aynı çekmez

PLA az çeker, ABS ve ASA daha çok çeker. Aynı tasarımı farklı malzemeyle bastırırsan pay yeniden ayarlanabilir. Malzemeyi değiştirdiğin bir siparişte parçalar arası geçmeyi yeniden kontrol et.

## Sonuç

Geçme payı bırakmak ve deneme baskısı yaptırmak, hem zaman hem para kazandırır. Dosyanı sitemize yüklerken ölçü notlarını eklemeyi unutma.

## Sıkça sorulan sorular

### Geçme payı ne kadar olmalı?

Standart bir FDM yazıcıda iki parçanın sıkı değil rahat geçmesi için yaklaşık 0,2–0,4 mm pay denenir. Gerçek değer; yazıcıya, malzemeye ve parça boyutuna göre değişir; bu yüzden deneme baskısı en güvenilir yoldur.

### Delikler neden küçük çıkıyor?

Küçük delikler baskıda yuvarlak ve katman çizgili olur, çoğunlukla tasarlanandan biraz dar çıkar. Bu yüzden vida ya da mil geçecek deliği biraz büyük çiz.

### Atölye hassas ölçü garantisi verir mi?

Bu atölyeye bağlıdır. Sipariş vermeden önce kritik ölçülerin ne kadar hassas olması gerektiğini atölyeyle netleştir.

### Parçalar sıkı geçerse ne yapmalıyım?

Hafifçe zımparalayabilir ya da payı artırıp yeniden bastırabilirsin. Mümkünse tasarımda değişikliği kalıcı yapmak için dosyayı güncelle.
