# Retraction Ayarı Nasıl Yapılır? Mesafe ve Hız Rehberi

> Retraction, nozul hareket etmeden önce filamenti geri çekip sızmayı önler. Direct drive'da 0,5 mm, Bowden'de yaklaşık 1 mm ile başla, küçük adımlarla ayarla.

Yayın: 2026-11-14 · Son güncelleme: 2026-11-14 · Baskı hataları
Kaynak: https://uretiver.com/blog/retraction-ayari-nasil-yapilir

Retraction, nozulun boş hareketinden önce filamenti geri çekerek basıncı düşüren ve sızmayı önleyen ayardır. Direct drive yazıcılarda 0,5 mm ve 35 mm/s ile başlayıp çoğunlukla 1 mm altında kalmak, Bowden yazıcılarda yaklaşık 1 mm ile başlamak makul bir başlangıçtır. Değerleri küçük adımlarla ayarla; aşırı retraction tıkırtı ve tıkanıklık yaratır.

## Kısaca

- Retraction mesafesi yazıcı tipine bağlıdır: direct drive'da kısa, Bowden'de daha uzun.
- Daha fazla retraction her zaman daha iyi değildir; aşırısı dişliyi aşındırır ve tıkanıklık yapar.
- Önce nem ve sıcaklığı ele, retraction'a en son dokun; çünkü nemli veya sıcak filamentte retraction işe yaramaz.
- Pressure advance varsa gereken retraction azalır.
- Z-hop'u 0,2-0,3 mm aralığında tut; fazlası ipliklenme yapar.

Retraction (geri çekme), nozul bir yerden başka bir yere boş giderken ekstruderin filamenti kısa bir mesafe geri çekmesidir. Amaç, nozuldaki basıncı düşürerek erimiş plastiğin sızmasını ve tel bırakmasını önlemektir. Doğru ayar, ipliklenmeyi azaltırken yan etki yaratmaz; yanlış ayar ise tıkanıklık ve dişli aşınması getirir.

## Hızlı teşhis

| Belirti | Olası sebep | İlk denenecek şey |
|---|---|---|
| Teller var, retraction çalışıyor | Yetersiz mesafe | Mesafeyi biraz artır |
| Tıkırtı, filament kazınıyor | Aşırı retraction | Mesafeyi ve hızı düşür |
| Retraction sonrası boşluk | Hava boşluğu, geri itme yetersiz | Mesafeyi azalt |
| Hiçbir ayar işe yaramıyor | Nem veya sıcaklık | Kurut, sıcaklığı düşür |
| Retraction sonrası tıkanma | Heat creep | Hotend soğutmasına bak |
| Z-hop sonrası tel | Çok yüksek z-hop | 0,2 mm'ye çek |

## Direct drive ve Bowden farkı

İki sistemin retraction ihtiyacı farklıdır. Direct drive'da ekstruder motoru nozula yakındır; filamentin geri çekilmesi hemen etki eder, bu yüzden kısa mesafe yeter. Bowden sistemde filament uzun bir tüpten geçer ve tüp içinde esner; bu esneklik yüzünden daha uzun mesafe gerekir. Ellis'in ayar rehberi direct drive'da 0,5 mm ve 35 mm/s ile başlamayı ve çoğunlukla 1 mm altında kalmayı, Bowden'de yaklaşık 1 mm'den başlamayı öneriyor; Bowden'de üst sınır kuruluma göre değişir. Prusa'nın belgesinde MK2.5/MK3 direct drive için yaklaşık 2 mm, MINI (Bowden) için 3,2 mm üst sınır verilir. Bu sayılar yazıcıya özgüdür; kendi makinen için küçük adımlarla ilerle.

## Önce retraction'a dokunma

Retraction çoğu zaman suçlanır ama asıl sebep başka olabilir. Nemli filament nozulda buharlaştığı için retraction'ın kontrol edemeyeceği bir sızıntı yapar; yüksek sıcaklık plastiği fazla akışkan yapar. Bu yüzden önce [nemi](https://uretiver.com/blog/nemli-filament-belirtileri-kurutma) ve [sıcaklığı](https://uretiver.com/blog/ipliklenme-stringing-neden-artar) ele, sonra retraction'a geç. Bu sıra, gereksiz yere aşırı retraction yapmanı önler.

## Retraction hızı

Hız da mesafe kadar önemlidir. Çok hızlı çekme, dişlinin filamenti sıyırmasına ve aşınmasına neden olur; çok yavaş çekme ise basınç düşmeden nozul hareket eder ve sızar. Ellis'in başlangıç hızı 35 mm/s'dir; bu bir başlangıç noktasıdır ve yazıcıya göre değişir. Ayarı yaparken mesafe ve hızı aynı anda değiştirme.

## Pressure advance varsa

Pressure advance (basınç ileri besleme), ekstruderin hız değişimlerindeki basınç farkını telafi eder. Ellis'e göre bu özellik gereken retraction miktarını azaltır. Yazıcın destekliyorsa önce onu ayarlamak, sonra retraction'ı kısaltmak daha temiz sonuç verir. Ayrıntı için [pressure advance yazısına](https://uretiver.com/blog/pressure-advance-nedir) bak.

## Aşırı retraction'ın bedeli

Çok uzun veya çok sık retraction filamenti dişlide ileri geri sürükler. Sonuçta dişli filamentin yüzeyini aşındırır, filament tutunamaz ve ekstruder tıkırdar ([tık tık sesi](https://uretiver.com/blog/ekstruder-tik-tik-sesi)). Ayrıca sıcak filamentin soğuk bölgeye çekilmesi heat creep riskini artırır ([heat creep yazısı](https://uretiver.com/blog/heat-creep-nedir)). Retraction'ı artırırken bu yan etkileri gözle.

## Z-hop

Z-hop, nozulun hareket sırasında yukarı kalkmasıdır. Ellis'in rehberi 0,2-0,3 mm aralığını makul bulur; daha yüksek z-hop nozulu havada uzun süre bekleterek ipliklenmeyi artırabilir. Z-hop'u yalnızca nozulun parçaya çarpma riski varsa kullan.

## Slicer'da retraction'ı hangi durumlarda tetiklemeli?

Retraction ayarının yalnızca mesafe ve hızdan ibaret olmadığını bilmen gerekir. Çoğu slicer'da "minimum seyahat mesafesi" gibi bir eşik vardır: nozul bu mesafeden kısa bir yol alıyorsa retraction yapmaz. Eşiği çok düşük bırakırsan nozul her küçük harekette filamenti ileri geri çeker; bu, dişli aşınmasının en yaygın sebebidir. Eşiği yüksek bırakırsan kısa seyahatlerde tel çıkar, ama bu teller çoğu zaman parçanın içinde kalır ve görünmez.

Bir başka yararlı ayar, seyahatlerin parçanın dışına taşmasını engelleyen seçenektir (örneğin "iç kısımlarda seyahat et"). Bu seçenek nozulun parça üzerinde kalmasını sağlar ve görünür tel ihtimalini azaltır. Retraction sayısını azaltan her şey hem teli hem de yan etkileri kısar; bu yüzden önce seyahat ayarlarını, sonra mesafeyi düzenlemek mantıklıdır.

## Tek bir sayı yok, ama bir yöntem var

Bu yazıdaki bütün sayılar başlangıç noktalarıdır. Her yazıcı, hotend ve filament ikilisi için en iyi değer farklıdır. Elindeki en iyi araç, tek değişkenli bir test düzenidir: aynı iki kule, aynı sıcaklık, sadece mesafe değişir. Beş-altı kısa baskı sonunda ayarın kendi yazıcında nerede iyi sonuç verdiğini görürsün ve sonuçlar bir sonraki filamentin için de bir referans olur.

## Test parçası

Aralarında 30-40 mm boşluk bulunan iki ince kule, retraction ayarının en pratik testidir. Her değişiklikten sonra aynı kuleleri yeniden bas ve teller için karşılaştır. Retraction mesafesini direct drive'da 0,1-0,2 mm, Bowden'de 0,5 mm adımlarla artır. Teller kayboluyor ve yan etki yoksa ayar tamamdır. Bu yöntem tek bir değişkenle çalıştığı için hangi değerin işe yaradığını net gösterir.

## Başlangıç değerleri tablosu

Aşağıdaki aralıklar yaygın donanımlar için kabaca sınırlardır; yukarıda anlatılan düşük başlangıç değerinden yukarı doğru, test ederek ilerle. Hotend, tüp uzunluğu ve filament markası değişince en iyi değer de değişir.

| Sistem | Mesafe | Hız | Not |
|---|---|---|---|
| Direct drive, PLA | 0,5-2 mm | 25-45 mm/s | 0,5 mm ile başla; çoğu zaman 1 mm altı yeter |
| Direct drive, PETG | 0,8-2 mm | 25-40 mm/s | Tel için biraz fazla gerekebilir |
| Bowden, PLA | 1-6 mm | 30-50 mm/s | 1 mm ile başla; tüp uzadıkça gereken mesafe artar |
| Bowden, PETG | 1-7 mm | 25-40 mm/s | Aynı yöntem; tıkırtıya dikkat |
| TPU (direct drive) | 0-1 mm | 15-25 mm/s | Çoğu zaman kapalı veya çok kısa |

Bowden sistemlerde 8-10 mm üzerine çıkmak çoğu zaman gerekli değildir ve heat creep ile dişli aşınmasını tetikler. Mesafe bu aralığa dayanıyorsa sorun başka yerde aranmalıdır: nem, sıcaklık, tüp ve bağlantılar.

## Test düzeni adım adım

Retraction'ı ayarlamanın en temiz yolu tek değişkenli bir testtir.

1. Önce nem, sıcaklık ve akışı sabitle. Test sırasında bunlar değişmemeli.
2. Aralarında 30-40 mm boşluk olan iki ince kule modelini ya da slicer'ın hazır retraction testini kullan.
3. İlk baskıyı mevcut ayarla yap ve ipliklenmeyi gözle puanla (örneğin 0-5).
4. Mesafeyi direct drive'da 0,2 mm, Bowden'de 0,5 mm artır; yalnızca bu değişsin.
5. Teller kaybolana kadar tekrar et. Teller kaybolduktan sonra bir adım daha artırma; güvenli noktadan yarım adım geri dön.
6. Ardından hızı 5-10 mm/s oynatıp aynı testi tekrarla.

Sonuçları bir tabloya yaz: mesafe, hız, tel puanı, yan etki (tıkırtı, boşluk). Tablo sonunda en düşük değerle en temiz sonucu veren satır seçilir.

## Slicer'da dikkat edilecek diğer ayarlar

- **Minimum seyahat mesafesi:** Çok kısa hareketlerde retraction'ı atla. Çoğu slicer'da yaklaşık 1-2 mm eşiği makuldür; eşik düşükse gereksiz retraction çok artar.
- **Ek bekleme / ek ilerleme (extra restart distance):** Retraction sonrası ek malzeme itmek eksik baskı başlangıcını düzeltir; ama çoğu zaman 0 bırakılır. Çizgi başlarında boşluk görürsen 0,05-0,1 mm ekle.
- **Silme (wipe) ve kıyıdan seyahat:** Nozul retraction sırasında parça üzerinde kısa bir yol alarak ucu temizler. Küçük mesafelerde (1-3 mm) işe yarar, fazlası yüzeyde iz bırakır.
- **Katman değişiminde retraction:** Her katman sonunda retraction yapmak dikiş izini azaltabilir ama baskı süresini ve dişli yükünü artırır.

## Retraction mı, pressure advance mı?

İkisi ayrı problemleri çözer. Retraction, nozul hareket ederken filamentin sızmasını durdurur; pressure advance ise hız değişimlerindeki basınç farkını dengeler. Çizgi başları ve köşelerde kalın-ince bölgeler görüyorsan sorun pressure advance'dedir; çizgiler arasında teller görüyorsan retraction'dır. Her ikisini de ayarladıysan retraction mesafesi tipik olarak daha da kısalabilir.

## Retraction kaynaklı tıkanma belirtileri

Aşırı veya yanlış retraction'ın belirtileri şunlardır: baskı sırasında ekstruderden gelen sert tıkırtı, belirli aralıklarla çizgi başında boşluk, filament yüzeyinde dişli izi ve zamanla hotend'in üst kısmında filament sıkışması. Bu belirtilerden biri çıkarsa mesafeyi ve hızı düşür, hemen ardından filament çıkarıp yüzeyini incele. Dişli izi derinse dişlinin temizliğine ve gerginliğine de bak ([kazınma yazısı](https://uretiver.com/blog/filament-kazinmasi-grinding)).

## Adım adım çözüm

1. Filamenti kurut, sıcaklığı doğrula.
2. Yazıcı tipine göre başlangıç değerini gir.
3. İki kuleli test parçası bas.
4. Mesafeyi küçük adımlarla ayarla.
5. Tıkırtı veya kazınma gibi yan etkileri izle.
6. Z-hop'u 0,2 mm civarında tut.

## Hangi malzemede daha sık görülür?

- **PETG:** Akışkan olduğu için retraction ayarı en kritik malzeme.
- **PLA:** Genelde kolay; ayarın dar bir aralığı yeter.
- **TPU:** Esnek olduğu için retraction çok az olmalı; aşırısı sıkışma yapar ([TPU sorunları](https://uretiver.com/blog/tpu-baski-sorunlari)).
- **ABS ve ASA:** Orta; sıcaklıktan etkilenir.

> **İpucu**
> Ayar değerlerini filament ve yazıcı bazında bir not defterinde tut. Bir kez iyi ayar bulduktan sonra aynı filament markasında başa dönmene gerek kalmaz.

## Ne zaman atölyeye bırakmalı?

Ayar denemeleri uzadıysa ve temiz yüzey gerekiyorsa, malzemeye göre ayarlı profillerle çalışan bir atölyeye bırakmak en kısa yoldur. Sitemizdeki atölyelere dosyanı yükleyip fiyat alabilirsin.

## Sıkça sorulan sorular

### Retraction mesafesi kaç mm olmalı?

Ellis'in ayar rehberine göre direct drive'da 0,5 mm ve 35 mm/s başlangıcı makuldür ve genelde 1 mm altında kalınır; Bowden'de başlangıç yaklaşık 1 mm'dir ve üst sınır kuruluma bağlıdır. Prusa belgesi MK2.5/MK3 direct drive için yaklaşık 2 mm, MINI (Bowden) için 3,2 mm üst sınır verir.

### Retraction hızını nasıl seçerim?

Direct drive'da 35 mm/s civarı iyi bir başlangıçtır. Çok hızlı çekme filamenti dişlide aşındırır, çok yavaş çekme sızıntıya zaman bırakır.

### Retraction'ı kapatabilir miyim?

Teknik olarak evet ama ipliklenme artar. Tek parçalı, kesintisiz baskılarda (vazo modu) retraction gereksizdir.

### Z-hop retraction'ın yerine geçer mi?

Hayır. Z-hop nozulu yukarı kaldırarak kenara çarpmayı önler. İpliklenmeyi önlemek için retraction gerekir.

### Retraction'dan sonra under-extrusion mı oluyor?

Ekstruderin geri çekilen filamenti yeterince hızlı geri itememesi veya nozulda hava oluşması sebep olabilir. Mesafeyi düşür ve hotend sıcaklığını kontrol et.
