Baskı hataları5 dk okumaSon güncelleme: 14.11.2026
Duvarlarda Boşluk mu Var? Under-Extrusion Nedir, Nasıl Çözülür
Duvarlarda boşluk ve ince, seyrek çizgiler eksik malzeme akışıdır (under-extrusion). Sebepler: tıkalı nozul, gevşek ekstruder, düşük sıcaklık, nemli filament.
Kısaca
Under-extrusion, nozuldan çıkan plastiğin yazıcının beklediğinden az olmasıdır; sonuç duvarlarda boşluk, ince çizgiler ve zayıf parçadır. Sebep çoğunlukla kısmi nozul tıkanıklığı, gevşek veya kirli ekstruder dişlisi, çok düşük sıcaklık ya da nemli filamenttir. Önce filamentin dişliden rahat geçtiğini ve nozulun temiz olduğunu doğrula, sonra akış kalibrasyonuna geç.
- Yazıcı nozuldan gerçekte ne kadar plastik çıktığını ölçemez; sorunu parçadaki boşluklardan sen anlarsın.
- Önce donanımı (ekstruder gerginliği, dişli, nozul) kontrol et, sonra slicer ayarına dokun.
- Akış (flow) oranını artırmak semptomu gizler; sebep tıkanıklıksa kısa süre sonra geri döner.
- Nemli filament ve düşük sıcaklık, aynı belirtiyi verdikleri için sık karıştırılır.
- Sıcaklığı 5-10 derecelik adımlarla artırarak test etmek, rastgele değiştirmekten güvenlidir.
Bu yazıda
Under-extrusion, yazıcının “şu kadar plastik basacağım” deyip pratikte daha azını basmasıdır. Yazıcı gerçek çıkışı ölçmez; ekstruder motoru belirli miktarda filament ittiğinde nozuldan o kadar çıktığını varsayar. Bu varsayım bozulduğunda parçada boşluklar, aralarda görünen ince çizgiler ve kolay kopan duvarlar oluşur.
Hızlı teşhis
| Belirti | Olası sebep | İlk denenecek şey |
|---|---|---|
| Çizgiler arasında boşluk, her yerde | Düşük akış, düşük sıcaklık | Sıcaklığı 5-10 derece artır |
| Belli yüksekliğe kadar iyi, sonra bozuluyor | Kısmi tıkanıklık, heat creep | Nozulu temizle, hotend soğutmasına bak |
| Tık tık sesi | Dişli filamenti itemiyor | Nozulu ve gerginliği kontrol et |
| Yüzey mat, çıtırtı, baloncuk | Nemli filament | Filamenti kurut |
| Sadece ilk katmanda boşluk | Nozul tablaya çok yakın | Z offset’i aç |
| Zaman zaman ince, zaman zaman normal | Dişlide toz, filament takılması | Ekstruderi temizle |
Nozul tablaya çok mu yakın?
İlk katmanda tablaya çok yakın nozul, plastiğin çıkışını bloke eder ve şeritleri ince bırakır. Prusa belgeleri, tabla değiştirdikten (düz ile dokulu levha kalınlıkları farklı), nozul değiştirdikten veya yazıcıyı taşıdıktan sonra ilk katman kalibrasyonunu yenilemeyi önerir. Boşluklar yalnızca ilk katmandaysa önce Z offset’e bak: Z offset ayarı.
Ekstruder filamenti rahat itiyor mu?
Dişlilerin arasında biriken plastik tozu filamenti kaydırır. Gerginlik vidası aşırı gevşekse dişli tutunamaz, aşırı sıkıysa filamenti ezer ve yine kayar; Prusa belgeleri iki yönde de under-extrusion’a yol açabileceğini söyler. Dişli temizliği ve gerginliği üretici talimatına göre ayarlamak ilk işin.
Pratik bir deney: baskıyı durdur, nozulu ısıt, filamenti elle 50 mm ittir. Dirençsiz ve düzgün akıyorsa ekstruder ve nozul sağlamdır; sorun başka yerdedir. Direnç varsa tıkanıklık aramaya devam et.
Nozul kısmen tıkalı mı?
Kısmi tıkanıklık en sinsi sebeptir: baskı başlar, her şey normal görünür, sonra duvarlar incelir. Toz, farklı sıcaklık malzemelerinin kalıntısı veya yanmış plastik nozulun iç çapını daraltır. Soğuk çekme (cold pull) ile çözülür; adımları tıkalı nozul yazısında anlattım. Prusa belgeleri, nozulun ısıtılmış halde sıkılması gerektiğini; yanlış kurulumun hem tıkanıklığa hem sızıntıya yol açtığını da belirtir.
Sıcaklık çok mu düşük?
Filament nozulda yeterince erimezse bastırdığın hızda akamaz. Üretici aralığının alt ucunda basıyorsan ve hız yüksekse, sıcaklığı 5-10 derecelik adımlarla artır. Hızlı ve büyük hacimli baskılarda (kalın katman, geniş nozul) aynı sıcaklık yetmeyebilir; çünkü nozul birim zamanda daha çok plastiği eritmek zorunda kalır. Bu sınıra volumetrik akış sınırı denir ve hız düşürmek de etkili bir çözümdür.
Filament nemli mi?
Nemli filament nozulda buhar çıkarır, bu da çıkışı düzensizleştirir ve yüzeyi pürüzlendirir. Belirtiler: çıtırtı veya patlama sesleri, mat yüzey, ipliklenme. Prusa belgeleri özellikle PETG, ABS ve çözünür filamentlerde nemin kaliteyi bozduğunu belirtir. Kurutma ayrıntısı nemli filament yazısında.
Hotend soğutması yetersiz mi?
Hotend’in üst kısmı fazla ısınırsa filament nozula varmadan yumuşar ve sıkışır; buna heat creep denir. Prusa, kabin içinde aşırı ısınmanın bunu tetikleyebileceğini ve hotend fanının mutlaka çalıştığını doğrulamak gerektiğini söyler. Ayrıntı heat creep yazısında.
Slicer ve filament ayarı doğru mu?
Yazıcı gerçek akışı ölçemediği için, uyumsuz bir filament profili az plastik bastırabilir. Üreticinin hazır profilinden başla; ardından akış kalibrasyonu yap. E-step (ekstruder kalibrasyonu) değerine dokunmadan önce akış kalibrasyonunu dene; Prusa topluluğu da bu sırayı tavsiye ediyor.
Yaygın yanlış teşhis: “Yazıcım bozulmuş”
Under-extrusion’ı gören çoğu kişi ilk önce nozulu veya ekstruderi değiştirmeyi düşünür. Oysa aynı belirtiyi üç ücretsiz sebep de verir: nemli filament, düşük sıcaklık ve yüksek hız. Bu yüzden parça değiştirmeden önce şu sırayı izle: önce filamenti kurut (ya da yeni bir makara dene), sonra sıcaklığı 5-10 derece artır, sonra hızı yarıya indir. Üç adımın hiçbiri para harcatmaz ve birinde sorun genelde ortadan kalkar.
Başka bir ipucu: boşluk deseni sana bilgi verir. Yalnızca dolguda ve alt katmanlarda boşluk varsa, duvarlar sağlamsa sorun hacim sınırıdır (çok hızlı dolgu). Duvarlar da inceyse akış genelde yetersizdir. Yalnızca belirli bir yönde hareket ederken boşluk oluşuyorsa, genelde filamenti çeken bir kablo ya da makara sürtünmesi vardır. Makaranın rahat dönüp dönmediğini ve filament yolunda takılma olup olmadığını elinle kontrol et.
Hız ve volumetrik akış: kalın katman, geniş nozul, hızlı baskı
Under-extrusion çoğunlukla hotend’in eritebileceğinden fazlasını istemekten çıkar. Katman kalınlığı, çizgi genişliği ve hız birleşince nozuldan saniyede geçmesi gereken plastik hacmi (mm³/s) büyür. Her hotend’in bu konuda bir tavanı vardır ve bu tavan filamente ve sıcaklığa göre değişir. Bir test için hızı yarıya indir: boşluklar kayboluyorsa donanım sağlamdır, sınıra dayanmışsındır. Çözüm ya hızı düşürmek, ya katmanı inceltmek, ya da sıcaklığı yavaşça artırmaktır. Slicer’ında maksimum volumetrik akış alanı varsa o değeri de makul bir tavana ayarlamak sorunu baştan engeller.
Adım adım çözüm
- Sorunun hangi katmandan başladığını bul.
- Ekstruder dişlisini temizle, gerginliği kontrol et.
- Filamenti elle ittir, direnç var mı bak.
- Nozulu temizle veya değiştir.
- Sıcaklığı 5-10 derece artır.
- Filamenti kurut.
- Akışı kalibre et.
Hangi malzemede daha sık görülür?
- PETG: Nemden ve düşük sıcaklıktan hızlı etkilenir.
- PLA: Çoğunlukla kısmi tıkanıklık ve gevşek ekstruderden.
- ABS ve ASA: Kısmi tıkanıklık, özellikle malzeme değişiminden sonra.
- TPU: Esnek olduğu için ekstruderde sıkışarak ince akış yapar; hız düşür.
- Takviyeli filamentler: Aşındırıcı olduğundan, sertleştirilmiş nozul gerekir. Prusa, odun ve metal dolgulu filamentlerin 0,4 mm altı nozullara uygun olmadığını belirtir.
Ne zaman atölyeye bırakmalı?
Nozul ve ekstruder kontrolünden sonra sorun sürüyorsa, ya da parçanın mukavemeti kritikse sitemizdeki atölyelerden birine bastırmak daha güvenlidir. Dosyanı yükleyip fiyat alabilir, boşluksuz ve düzgün yoğunlukla basılmış parçayı teslim alabilirsin.
Sıkça sorulan sorular
Under-extrusion ile tıkanıklık aynı şey mi?
Hayır. Tıkanıklık under-extrusion’ın sebeplerinden biridir. Kısmi tıkanıklıkta filament akar ama az akar; tam tıkanıklıkta hiç akmaz.
Akış oranını (flow) artırmak çözer mi?
Sebep slicer ayarı veya filament çapı farkıysa evet. Sebep tıkanıklık, gevşek ekstruder veya sıcaklıksa akışı artırmak geçici bir yama olur. Önce donanımı kontrol et.
Ekstruder tıkırdıyorsa ne demek?
Dişli filamenti itemiyor demektir; nozul tıkalı, sıcaklık düşük ya da akış çok hızlı olabilir. Ayrıntılı rehber için tık tık sesi yazısına bak.
Filament çapı sapması etkiler mi?
Evet. Prusa belgeleri, filament çapının yaklaşık artı eksi 0,05 mm oynayabileceğini ve bunun çıkan hacmi değiştirdiğini belirtir.
Nozul sıcaklığını kaç derece artırmalı?
5-10 derecelik adımlarla başla. Prusa, listede olmayan filamentler için artı eksi 5-15 °C aralığında denemeyi önerir. Sıcaklık arttıkça ipliklenme de artar, dengeyi sıcaklık kulesiyle bul.