# ABS ve ASA Baskıda Çatlama: Neden Olur, Nasıl Önlenir?

> ABS ve ASA'da çatlama, soğurken büzülen plastiğin sıcaklık farkı ve hava akımıyla gerilmesinden olur. Kabin, düşük fan ve sabit sıcaklık çözer.

Yayın: 2026-11-14 · Son güncelleme: 2026-11-14 · Baskı hataları
Kaynak: https://uretiver.com/blog/abs-asa-catlama-cizilme

ABS ve ASA soğurken çok büzülür; ortam sıcaklığı düşük veya dengesizse alt ve üst katmanlar farklı hızda çeker ve parça katman çizgisi boyunca çatlar. Çözüm sabit ve sıcak bir ortam (kabin), düşük veya kapalı fan, uygun nozul sıcaklığı ve yavaş soğumadır. Prusa bu malzemelerde kabin, skirt ve düşük hız önerir.

## Kısaca

- ABS ve ASA'da çatlamanın ana sebebi eşitsiz soğuma ve katmanlar arası gerilimdir.
- Kabin ve sabit ortam sıcaklığı bu malzemelerde neredeyse zorunludur.
- Parça fanı kapalı veya çok düşük olmalı; Prusa dik çıkıntılarda yüzde 10-20 gibi düşük fan hızı önerir.
- Nozul sıcaklığı düşükse katman yapışması zayıflar ve çatlama kolaylaşır; sıcaklığı artır.
- Büyük ve ince duvarlı parçalar daha çok çatlar; köşeleri yuvarlamak ve duvarı kalınlaştırmak yardımcı olur.

ABS ve ASA, dayanıklılık ve ısı direnci için seçilen malzemelerdir ama basması kolay değildir. Soğurken PLA'ya göre çok daha fazla büzülürler; büzülme eşit olmazsa parça içinde gerilim birikir ve katman çizgisi boyunca çatlar. Aynı gerilim köşeleri tabladan kaldırır (warping) ve katmanları birbirinden ayırır.

## Hızlı teşhis

| Belirti | Olası sebep | İlk denenecek şey |
|---|---|---|
| Katman çizgisi boyunca yatay çatlak | Eşitsiz soğuma | Kabin, sabit sıcaklık |
| Üst kısımda çatlak, alt iyi | Üst katmanlar hızlı soğuyor | Kabin ısısı, fan kapat |
| Köşelerde çatlama ve kalkma | Büzülme, tabla yapışması | Brim, kabin, tabla sıcaklığı |
| Fan tarafında çatlak | Fan hızı fazla | Fanı kapat |
| Çatlak ince duvarlarda | İnce yapı | Duvarı kalınlaştır |
| Düşük sıcaklıkta baskı | Katmanlar kaynamıyor | Sıcaklığı artır |

## Neden ABS ve ASA çatlar?

Prusa'nın warping belgesi ana sebebi nozul sıcaklığıyla ortam sıcaklığı arasındaki ani fark olarak açıklar. ABS ve ASA yüksek sıcaklıkta basılır; ortam soğuksa katmanlar basıldıktan hemen sonra sertleşir ve büzülür. Üst katmanlar alttakilerden daha hızlı soğuduğu için parça içinde çekme gerilimi oluşur; gerilim katman bağını aşarsa parça çatlar. Bu yüzden belge bu malzemelerde ortam sıcaklığının kararlı olmasını ve düzenli basıyorsan kabin kullanmayı önerir.

## Kabin ve ortam sıcaklığı

Kabin, parçanın etrafındaki havayı ısıtıp sabit tutarak soğumayı yavaşlatır ve eşitler. Baskıya başlamadan önce kabinin ısınmasına izin ver; soğuk kabinle başlamak ilk katmanları zayıf bırakır. Kabin kapağını baskı sırasında açma; hava akımı çatlak yapar. Kabinin avantaj ve sınırlarını [kabin ve hava akımı yazısında](https://uretiver.com/blog/kapali-kabin-hava-akimi-etkisi) ayrıntılı anlattım. Kabin yoksa yazıcıyı hava akımından uzağa al ve çevresini kapat.

## Fan: genelde kapalı

ABS ve ASA çok az parça soğutması ister; fan katmanları aşırı soğutur ve çatlamayı artırır. Prusa, çok yüksek fan hızının bütün nesneyi kaldırabileceğini ve katman bağını zayıflatabileceğini söyler. Dik çıkıntılar için ise yüzde 10-20 gibi düşük bir fan hızı denenebilir; katman bağı zayıflarsa nozul sıcaklığını artırmak gerekir. Başka bir deyişle fan ayarı küçük ve dengeli olmalı ([parça soğutma fanı yazısı](https://uretiver.com/blog/parca-sogutma-fani-ayari)).

## Nozul sıcaklığı yeterli mi?

Düşük sıcaklık katmanların birbirine kaynamasını zayıflatır; kaynama zayıfsa gerilim parçayı kolayca çatlatır. Üretici aralığının üst yarısında basmak çoğu zaman çatlamayı azaltır. Sıcaklığı 5-10 derecelik adımlarla artır ve küçük bir test parçasıyla sonucu karşılaştır ([sıcaklık kulesi](https://uretiver.com/blog/sicaklik-kulesi-temperature-tower)). Çok artırırsan ipliklenme ve çıkıntı bozulması artar; denge noktasını bul.

## Tasarım ve yönlendirme

Çatlama büyük, ince duvarlı ve keskin köşeli parçalarda daha sık görülür. Köşeleri yuvarlamak, duvarı kalınlaştırmak ve parçayı tablanın ortasına yerleştirmek gerilimi azaltır. Prusa belgesi, birden çok nesneyi aynı anda basmayı ve sorunlu bölgeyi tablanın merkezine yönlendirmeyi önerir; çünkü katman süresini uzatır ve ısıyı dengeler. Yüksek ve ince kulelerde baskıyı bölmek ya da yatık basmak çatlamayı önler.

## Yanlış teşhis: sorun malzeme değil, ayar olabilir

ABS ve ASA'da çatlamayı gören çoğu kişi malzemeyi suçlar ve PETG'ye geçer; oysa çoğu zaman sebep ortam ve ayar kombinasyonudur. Önce üç şeyi ayır: çatlak her baskıda aynı yükseklikte mi (geometri), her zaman fan tarafında mı (fan) yoksa kabin kapağını açtığında mı oluşuyor (hava akımı). Bu üç soru çoğu zaman sebebi tek başına gösterir. Bir de nozul sıcaklığını bir kez gözden geçir: etikette yazan en alt değerde basıyorsan, katmanlar zaten zayıf kaynıyordur ve en küçük gerilim parçayı çatlatır.

## Kuru filament de önemli

Nemli ABS veya ASA, katman yapışmasını zayıflatır ve çatlamayı kolaylaştırır. Prusa nemin ABS'de kaliteyi bozduğunu belirtir. Çıtırtı, mat yüzey veya baloncuk görüyorsan önce makarayı kurut ([nemli filament yazısı](https://uretiver.com/blog/nemli-filament-belirtileri-kurutma)); Prusa'nın tablosuna göre ASA için yaklaşık 80 °C'de 4 saat önerilir. Kuru bir filament ile kabin ve sıcaklık ayarı birleşince çatlama genelde ortadan kalkar.

## Kalın duvar ve dolgu: iç gerilimi azalt

Çok ince duvarlı ve çok dolgulu parçalar gerilimi katman çizgisine yoğunlaştırır. Duvar sayısını artırmak ve dolgu yoğunluğunu orta düzeyde tutmak gerilimi dağıtır. Büyük düz yüzeyleri bölmek ya da içine nervür (takviye) eklemek de çatlamayı azaltır. Bu yaklaşım ayar yapamadığın durumlarda, yani kabinin olmadığı ya da malzemeyi değiştiremediğin zamanlarda parçanın kendi tasarımıyla çözüm üretmeni sağlar.

## Yavaş soğutma

Baskı bittiğinde kabini açıp parçayı hemen almak, ani soğuma yüzünden çatlaklar yaratabilir. Tabla ve kabin soğuyana kadar bekle. Parçayı tablada soğumaya bırakmak, tabladan ayırırken gelen gerilimi de azaltır.

## Çatlağı mı ayrışmayı mı yaşıyorsun?

Çatlak katman çizgisi boyunca ilerliyorsa katman ayrışmasıdır ve genel sebepleri [katman ayrışması yazısında](https://uretiver.com/blog/katman-ayrismasi-delamination) anlatıldı. Çatlak köşeden başlıyor ve tabana doğru ilerliyorsa warping ile bağlantılıdır ([köşe kalkması yazısı](https://uretiver.com/blog/baskinin-kosesi-kalkiyor-warping)). Doğru sebebi bulmak, doğru çözümü seçmeni sağlar.

Sonuç olarak ABS ve ASA'da başarı, tek bir sihirli ayardan değil, küçük önlemlerin toplamından gelir: sabit ve sıcak ortam, kuru filament, düşük fan, yeterli sıcaklık ve gerilimi dağıtan bir tasarım. Bunların her biri kendi başına küçük bir fark yaratır, hepsi birleşince çatlama çoğu zaman tamamen kaybolur.

## Adım adım çözüm

1. Kabin kullan, ısınmasını bekle.
2. Hava akımını kes.
3. Fanı kapat veya yüzde 10-20 düşük tut.
4. Sıcaklığı 5-10 derece artır.
5. Hızı düşür, skirt ekle.
6. Parçayı kabinde soğut.

## Hangi malzemede daha sık görülür?

- **ABS:** En çok; yüksek büzülme, kabin şart.
- **ASA:** ABS'e çok yakın; kabin gerekli.
- **PC ve naylon:** Daha da yüksek sıcaklık ve büzülme.
- **PETG:** Daha az; çoğunlukla fan ve sıcaklık sorunu.
- **PLA:** Nadir; soğuk ve havalandırmalı odada görülebilir.

> **İpucu**
> Çatlayan parçanın çatlak noktasını fotoğrafla ve aynı noktanın kabin kapağına, hava akımına ya da fan yönüne bakıp bakmadığına bak. Çatlak çoğu zaman bir çevresel tetikleyicinin izidir.

> **Dikkat**
> ABS ve ASA basarken kabini iyi havalandır. Bu malzemeler ısındıklarında koku ve uçucu maddeler yayar; yazıcıyı yatak odasında veya havasız bir yerde çalıştırma.

## Ne zaman atölyeye bırakmalı?

Kabinin yoksa veya büyük bir ABS/ASA parçaya ihtiyacın varsa, kabinli yazıcılarla çalışan bir atölyeye bırakmak çatlama ve çarpılma riskini büyük ölçüde azaltır. Sitemizdeki atölyelere dosyanı yükleyip fiyat alabilirsin.

## Sıkça sorulan sorular

### Çatlama ile warping aynı şey mi?

Değil ama aynı kökten gelir. Warping parçanın tabladan kalkmasıdır; çatlama ise parçanın içinde katmanların ayrılmasıdır. İkisi de büzülme gerilimidir.

### ABS ile ASA arasında fark var mı?

İkisi de benzer davranır ve kabin ister. ASA UV dayanımıyla dış mekân için tercih edilir; basım davranışı ABS'e çok yakındır.

### Aseton buharı çatlağı gizler mi?

ABS için aseton buharı yüzeyi pürüzsüzleştirir ve ince çatlakları kısmen kapatır, ama bu yöntem tehlikelidir ve kök sebebi gidermez. Önce basım koşullarını düzelt.

### Kabinin içi kaç derece olmalı?

Tek bir doğru yok; yazıcı ve parçaya göre değişir. Önemli olan sıcaklığın sabit olması ve hava akımı olmamasıdır.

### Çatlak parça kullanılabilir mi?

Çatlak katmanlar arası bağın zayıf olduğunu gösterir. Mukavemet gereken parçada kullanma, yeniden bas.
